محمد مهدى ملايرى
292
تاريخ و فرهنگ ايران ( فارسى )
شمرده ولى به گفتهء او گويى كه بايد از توابع مهر جانقذق باشد . وى در وصف اين شهر از قول عماد بن كامل بندنيجى كه از فقيهان اين ناحيه بوده نقل كرده كه بندنيجين نامى است كه به مجموعهاى از روستاهاى مختلف و پراكنده گفته مىشود كه هريك محلى جدا هستند و از يكى ديگرى ديده نمىشود ليكن نخلستانهاى آنها همه به هم پيوستهاند « 1 » . بزرگترين محلّه بندنيجين باقطنايا خوانده مىشده و نزديك آن شهركى بوده به نام باكسايا « 2 » و يكى از نواحى آنهم ترقف ناميده مىشده كه ابو عيسى ترقفى از عالمان حديث از انجا بوده است « 3 » و از اينكه نسبت اين ابو عيسى ترقفى باكسايى بوده چنين برمىآيد كه ترقف هم نزديك باكسايا بوده . به گفته ياقوت نزديك همين بندنيجين در ناحيه جبل روستايى بوده به نام دهبالا كه آن را با همين نام فارسى ذكر كرده و گفته اصلا از توابع ماسبذان شمرده مىشده ، و قبر مهدى خليفه عباسى پسر منصور در آنجا بوده و در آنجا آرامگاهى براى او ساخته بودند و كسانى را هم پيوسته به خدمت آن مىگماشتهاند « 4 » . ياقوت در جاى ديگر نام اين روستا را الرّذ نوشته است و گويد كه از قبر مهدى جز بناى ويرانى كه فقط آثارى از آن پيداست چيزى باقى نمانده « 5 » . به گفته ياقوت بندنيجين از رودى سيراب مىشده كه از محلى به نام اريوجان بدانجا روان مىشده ، و اريوجان شهرى بوده بسيار آباد از توابع ماسبذان كه در سمت راست حلوان و در وسط كوهپايههاى پردرخت قرار داشته « 6 » . تسوى وندنيكان يا بندنيجين داراى پنجاه روستا و پنجاه و چهار خرمنگاه بوده و خراج آن را ابن خردادبه « 7 » ششصد كر گندم و پانصد كر جو و يكصد هزار درهم نقد و قدامه « 8 » ششصد كر گندم و پانصد كر جو و سى و پنج هزار درهم نقد نوشتهاند .
--> ( 1 ) . معجم البلدان ، 1 / 745 . ( 2 ) . معجم البلدان ، 1 / 477 . ( 3 ) . معجم البلدان ، 1 / 838 . ( 4 ) . معجم البلدان ، 2 / 632 . ( 5 ) . معجم البلدان ، 2 / 775 و 4 / 393 . ( 6 ) . معجم البلدان ، 1 / 230 . ( 7 ) . المسالك و الممالك ، ص 13 . ( 8 ) . نبذ من كتاب الخراج ، المسالك ، ص 238 .